4 . غير قار : مىرساند كه زمان از كميات متصله ناپايدار و بىقرار است . نتيجه اين كه زمان ، وجود كش‌دارى است كه هرگز دو جزء آن يك‌جا قابل جمع نيستند ، بلكه همواره جزء قبلى نابود مىشود و جزء بعدى مىآيد و به اصطلاح حقيقتى متصرم الوجود است . اصل دوازدهم : دربارهء بطلان تصادف به تفصيل بحث شده و ما حرف تازه‌اى نداريم ، لذا نيازى به تكرار نيست . « 1 » اصل سيزدهم : به نظر مىرسد عمده‌ترين پشتوانهء متكلمين شيعه براى اثبات حدوث عالم ، اين حديث شريف است : فقال [ ابن ابى العوجا ] : أقلب السّؤال . فقال له أبو عبد اللّه عليه السّلام : سل عمّا شئت . فقال : ما الدّليل على حدث الأجسام ؟ فقال : إنّى ما وجدت شيئا صغيرا و لا كبيرا إلّا و إذا ضمّ إليه مثله صار أكبر و فى ذلك زوال و انتقال عن الحالة الأولى و لو كان قديما ما زال و لا حال لأنّ الّذى يزول و يحول يجوز أن يوجد و يبطل فيكون بوجوده بعد عدمه دخول فى الحدث و فى كونه فى الأزل دخوله فى العدم و لن تجتمع صفة الأزل و العدم و الحدوث و القدم فى شيء واحد . فقال عبد الكريم : هبك علمت في جري الحالتين و الزّمانين على ما ذكرت و استدللت بذلك على حدوثها فلو بقيت الأشياء على صغرها من أين كان لك أن تستدلّ على حدوثهنّ فقال العالم عليه السّلام : إنّما نتكلّم على هذا العالم الموضوع فلو رفعناه و وضعنا عالما آخر كان لا شيء أدلّ على الحدث من رفعنا إيّاه و وضعنا غيره و لكن أجيبك من حيث قدّرت أن تلزمنا فنقول إنّ الأشياء لو دامت على صغرها لكان فى الوهم أنّه متى ضمّ شيء إلى مثله كان أكبر و فى جواز التّغيير عليه خروجه من القدم كما أنّ فى تغييره دخوله فى الحدث ليس لك وراءه شيء يا عبد الكريم فانقطع و خزي . « 2 » از اين حديث دو نشانه از خصايص موجود قديم و ازلى استفاده مىشود كه هيچ‌كدام در ماده نيست :

--> ( 1 ) . ر . ك : انديشه‌هاى بنيادين اسلامى . ( 2 ) . اصول الكافى ، ج 1 ، ص 76 ، باب اثبات حدوث العالم .